|
|
 Alevilik, Müslümanlýðýn temel inançlarýndan Allah ve Muhammed'e inanmakla birlikte bu dinin bilinen ritüellerini (namaz, oruç,hac vd) yerine getirmeyen, Hakk-Muhammed-Ali yolunun Kýrklar Meclisinde olgunlaþtýðý ve Oniki Ýmamlarla devam eden; Ýmam Cafer-i Sadýk’ýn akýl ölçüsünü rehber olarak alan, Horasan erenlerinin himmetleriyle Anadolu’ya gelen Hazret-i Pîr’le ve ulu ozanlarýmýzýn nefesleriyle hayat bulan inancýn adýdýr. Ýnsaný temel alan ve onu kutsayan hümanist bir inançtýr. Ýnanan sayýsýnýn, Türkiye nufusunun % 10 ile 25 arasýnda bir oranda olduðu düþünülmektedir.
Temel ritüeli bir dedenin yönettiði cem ayinidir ve 'semah' adý verilen ve kadýn ve erkeklerin birlikte yaptýklarý bir etkinliði içerir. Bu inanca mensup kiþilere Alevi adý verilir.
Etimolojisi"Alevilik, Ýslamdýr. Hakk-Muhammed-Ali yolunun Kýrklar Meclisinde olgunlaþtýðý ve Oniki Ýmamlarla devam eden; Ýmam Cafer-i Sadýk’ýn akýl ölçüsünü rehber olarak alan, Horasan erenlerinin himmetleriyle Anadolu’ya gelen Hazret-i Pîr’le ve ulu ozanlarýmýzýn nefesleriyle hayat bulan inancýn adýdýr.Alevilik inancý, hayatýn amacýný insanýn ham ervahlýktan çýkarak insan-ý kâmil olup özüne dönmek olarak tanýmlar. Bunun için de; Mürþid, Pîr ve Rehber huzurunda ikrar verilerek Dört Kapý Kýrk Makam aþamasýndan geçilir. Ýnancýn uygulandýðý mekân cemevidir."aleviler allaha muhammete ve sonra aliye inanan kiþlerdir islamýn genel kurallarýný kabul etmiþ ve ibadetlerini yapan aleviler hýzla artmaktadýr
Tarikat Olarak AlevilikNot: Tarikat kelimesiyle, 80li yillardan sonra medya tarafindan asiri islamciligi savunan Hizbullah gibi orgutlere verilen *Tarikat* kelimesi kastedilmiyor.Alevilik, ocaklar þeklinde örgütlenmiþ bir inanýþtýr. Ocaklarýn arasýnda inanç yönünden küçük farklar olabilmesine raðmen esas felsefe aynýdýr. Ama tarikat yapýsý olarak incelemek gerektiðinde, Anadolu Aleviliði, Nusayrilik(Arap aleviliði), Bektaþilik, Mevlevilik olarak ayrýlmalýdýr.Alevilik; þiilik, ismaililik, caferilik gibi, Hz.Muhammedin vefat etmesi, Hz.Ali'nin öldürülmesi ve islamiyet içinde diðer mezheplerce iyi sayýlan, ama Alevilerce kötü sayýlan kiþilerin hakimiyet kurmaya çalýþmasýna karþý hak yolunu savunmak için bir araya gelen kiþilerin mezhebidir. Aleviler 12 imam'ýn öncülüðüne inanýrlar. Anadolu Alevilerine Kýzýlbaþ da denmiþtir.Suriye de Arap ve Kürt Aleviler vardýr. Tunus'da Arap Aleviler vardýr. Ýran içerisinde Türkmenler de Alevidir. Türkiye'de Türk, Kürt, Arap Alevileri bulunmaktadýr. Bu inanýþlar da ocaklar gibi, uygulamada farklýlýklar barýndýrmasýna raðmen, inanç felsefesinin esasý olarak bir bütün arzeder.Alevilik Þii'liðin bir alt kolu deðildir. Ama, þiilik de 12 imamýn önderliðine inandýðýndan ve esas inanç felsefesi olarak benzediðinden sünniler tarafýndan bir görülmüþtür.
Siyasi olarak Alevilik12. ve 13.yüzyýlda Anadolu'da oldukça etkin olan alevilik, daha sonra 14.yüzyýlýn baþlarýndan itibaren devlet otoritesinin yeniden kurulmasý ve kurulan devletin mezhep olarak sunniliði seçmesi üzerine, cumhuriyet dönemine kadar sürecek baský ve zulüme maruz kalmýþtýr. Kendilerini din dýþý olarak gören yönetime karþý defalarca ayaklanmýþlardýr. Ýnancýn temelinde "eþitlik" "mülkiyetin reddedilmesi" gibi kavramlar olduðundan siyasi olarak da bir duruþu bulunmaktadýr.
Türk siyasal hayatýnda AlevilikAleviler, Ýsmet Ýnönü'nün deyimiyle, milli mücadele yýllarýnda 'herkesten çok millici' bulunmuþtur. Cumhuriyet Türkiyesi ve onun laikliði seçmesi, (tekkelerinin kapatýlmasýna raðmen) hoþ karþýlanmýþtýr. Aleviler geleneksel olarak, Cumhuriyet devriminin ilkeleri taraftarý olmuþlar, þovenist ve islamcý akýmlarý Osmanlý'daki zulüm günlerinden kalma bir refleksle olsa gerek, desteklememiþlerdir. Maraþ, Çorum, Sivas olaylarý, cumhuriyet tarihinde alevi mezhebine yapýlan en þiddetli ve aþikar saldýrýlardýr.
Tarihte AlevilikAleviliðin tarihte kendini ilk gösteriþi hakkýndaki iddialar çeliþkilidir. Aleviliði islamýn içinde görenlerle islam öncesi inanýþ olduðunu savunanlar birbirinden ayrýlmaktadýr. Aleviliði islam içinde görenlere göre, Alevilik, Hz. Muhammed'in ölümünden sonraki olaylar zincirinin ardýndan doðmuþtur. Hz. Ali'nin öldürülmesinden sonra, onu "yolgösterici" olarak kabul edenler, devlet yönetiminin diðer tarafa geçmesi nedeniyle, toplumdan ayrýlmýþtýr. Ýslam içinde ve Kur'aný temel olarak alan inanýþ burada þekillenmiþtir. Hz. Ali'nin çocuklarýnýn peygamber soyundan gelmesi nedeniyle onlarýn etrafýnda birleþmiþlerdir. Bu sýrada devlet yönetiminde þekillenmekte olan sünni islam'dan farklar doðmaya baþlamýþtýr. Aleviliðin islam öncesi bir inanýþ olduðunu savunanlara göre ise, Alevilik, Hristiyanlýktan bile önce varolan bir Mezopotamya inancýdýr. Roma Ýmparatorluðunda kilisenin lanetleyerek anlattýðý bir inanýþ, "pir"leriyle, ibadet þekilleriyle, kilise otoritesini reddetmesiyle günümüz aleviliðine benzemektedir. Bu iddiayý savunanlara göre aleviliðin çýkýþ tarihi belli deðildir, ama inancýn temelini koruyarak diðer dinlerin içinde kendini yaþatmýþtýr.
Osmanlý Tarihinde AlevilikOsmanlý devleti, kuruluþunda hergangi bir mezhebi kabul etmemiþ bir devletti. Kuruluþ döneminde, devlet kademelerinin birçok yerinde aleviler yer almýþtý. Hatta, fethedilen topraklardan getirilen gayrimüslim çocuklardan oluþan yeniçeri ocaðý da aleviliðin bir ocaðý olan bektaþiliðe baðlýydý. Fakat devlet, imparatorluða doðru gittikçe, devlet yönetimi açýsýndan daha uygun olan sünni inancý, daha öncelikli hale gelmeye baþladý.
Osmanlý'da alevilerin zulüm görmelerine kadar gidecek dýþlanmalarýný, çaldýran savaþý ve beraberinde getirdiði olaylar zinciri baþlattý. Osmanlý padiþahý olan Yavuz Sultan Selim, Þah Ýsmail ile ters düþtü. Devlet yönetiminin giderek sünnileþmesinden þikayetçi olan alevi halk, Þah Ýsmail'in devletinin alevilik tabanlý bir Safevi devleti olmasý nedeniyle þah Ýsmail'e sempati duymaya baþladý. Yavuz Sultan Selim'le Þah Ýsmail savaþmaya doðru adým adým giderken, aralarýndaki mektuplaþma, olayýn bir gönül meselesi olduðu izlenimini uyandýrmýþtýr. Yavuz sultan selim, savaþa giderken, yüzyýllar sürecek bir katliamý baþlatarak, Anadolu'da resmi kayýtlara göre 40.000 aleviyi fetvayla astýrdý. Bu yönde fetva almýþ olan halk ise, resmi kayýtlara geçmeyen katliamý baþlattý. Bunun üzerine aleviler kendi içlerine döndüler ve sünni toplumla aralarýndaki derin uçurum da açýlmýþ oldu. |
|
|
|
NTVMSNBC |
| Haberler |
| Ýþ Dünyasý |
| Kültür Sanat |
| Yaþam |
| Teknoloji |
| Spor |
| Saðlýk |
| Hava |
| Dünyadan |
|
|
